Instrukcje pisemne ADR i obowiązkowe wyposażenie pojazdu (stan na 2026 rok)
Instrukcje pisemne zgodne z ADR w j. polskim są dostępne tutaj:
- instrukcje w wersji regularnej (4 strony A4) - pobierz tutaj;
- instrukcje w wersji kompaktowej (2 strony A4) - pobierz tutaj.
Jeżeli poszukujesz wersji instrukcji pisemnych w innym języku (m.in. angielskim, rosyjskim, węgierskim, słowackim), przejdź na stronę UNECE.
Transport towarów niebezpiecznych to nie miejsce na improwizację. Kiedy dochodzi do awarii, stres i presja czasu sprawiają, że nawet najbardziej doświadczony kierowca potrzebuje jasnych wytycznych. Właśnie po to stworzono Instrukcje pisemne zgodne z ADR.
W sieci można znaleźć wiele, często sprzecznych informacji na ich temat. Dlatego w tym wpisie, bazując na aktualnych przepisach Umowy ADR na rok 2026, wyjaśniamy, jak powinny wyglądać te instrukcje, kto za nie odpowiada i co dokładnie musi znaleźć się w tzw. „skrzynce ADR”.
Format instrukcji pisemnych zgodnych z ADR
Często można spotkać się z twierdzeniem, że instrukcje pisemne muszą być wydrukowane na czterech osobnych kartkach formatu A4. To mit, który warto sprostować. Przepis 5.4.3.4 Umowy ADR mówi jasno: forma i zawartość instrukcji mają odpowiadać czterostronicowemu wzorowi. Przepisy nie zabraniają jednak optymalizacji druku. Wydrukowanie instrukcji w formie broszury (dwie strony na jednej stronie arkusza, a następnie zalaminowanie) jest w pełni legalne i powszechnie stosowane w branży.
Kluczowe są tutaj dwa inne aspekty:
Czytelność: Tekst musi być na tyle duży i wyraźny, aby kierowca mógł go odczytać w trudnych warunkach;
Kolor: Instrukcje muszą być bezwzględnie wydrukowane w kolorze. Znajdują się w nich wzory nalepek ostrzegawczych, a to właśnie ich barwa pozwala na błyskawiczną identyfikację zagrożenia podczas wypadku.
Kto dostarcza instrukcje pisemne zgodne z ADR i w jakim języku?
Obowiązek wyposażenia załogi w instrukcje pisemne spoczywa na przewoźniku (przepis 5.4.3.2). Nie wolno zostawiać tego na głowie kierowcy. Co więcej, instrukcje muszą być dostarczone w językach, które każdy członek załogi może swobodnie przeczytać i zrozumieć. Jeśli zatrudniasz kierowców z zagranicy, musisz zapewnić im dokumenty w ich ojczystym języku (lub innym, w którym biegle czytają).
Dokument ten musi znajdować się w kabinie kierowcy, w miejscu łatwo dostępnym (przepis 5.4.3.1). Dobrą praktyką jest trzymanie go razem z listami przewozowymi.
Jak prawidłowo korzystać z instrukcji pisemnych ADR?
Traktowanie instrukcji wyłącznie jako „koła ratunkowego” na wypadek pożaru to poważny błąd. Zgodnie z ADR (przepis 5.4.3.3), członkowie załogi mają obowiązek zapoznać się z dokumentami transportowymi przed rozpoczęciem przewozu.
Kierowca musi wiedzieć, co wiezie. Widząc w liście przewozowym np. klasę 3, powinien od razu spojrzeć do instrukcji, aby przypomnieć sobie procedury dla materiałów zapalnych.
Procedury awaryjne - co instrukcje pisemne ADR sugerują, gdy zrobi się niebezpiecznie?
Jeśli dojdzie do wypadku lub awarii, instrukcje narzucają załodze bardzo konkretny algorytm działania (jeżeli jest to bezpieczne):
- Zabezpieczenie pojazdu: Należy zahamować pojazd, wyłączyć silnik i – jeśli to możliwe – odłączyć akumulator głównym wyłącznikiem;
- Izolacja: Należy bezwzględnie unikać źródeł zapłonu (zakaz palenia, używania e-papierosów czy włączania urządzeń elektrycznych);
- Ostrzeganie: Należy założyć kamizelkę i rozstawić stojące znaki ostrzegawcze. Należy także powiadomić służby ratownicze i zapewnić im łatwy dostęp do dokumentów;
- Ochrona własna: Należy unikać wdychania oparów i dymu, pozostając po stronie nawietrznej. Pod żadnym pozorem nie wolno gasić pożaru przedziału ładunkowego. Gaśnic można użyć tylko do małych pożarów opon, hamulców lub silnika.
Skrzynka ADR, czyli obowiązkowe wyposażenie pojazdu
Instrukcje pisemne to także ściągawka z tego, co musi znajdować się na pokładzie. Zgodnie z przepisami (dział 8.1.5), jednostka transportowa musi być wyposażona w:
Wyposażenie ogólne:
Klin pod koła (odpowiedni do masy pojazdu i średnicy kół);
Dwa stojące znaki ostrzegawcze;
Płyn do płukania oczu (uwaga: nie jest wymagany dla materiałów wybuchowych klas 1, 1.4-1.6 oraz gazów klas 2.1-2.3 ).
Dla każdego członka załogi:
Kamizelka ostrzegawcza;
Przenośne urządzenie oświetleniowe (latarka nieiskrząca);
Para rękawic ochronnych;
Ochrona oczu (np. gogle).
Wyposażenie dodatkowe (zależne od klasy towaru):
Maska ucieczkowa (dla każdego członka załogi) – wymagana wyłącznie, gdy wieziemy gazy trujące (2.3) lub materiały trujące (6.1).
Łopata, osłona otworów kanalizacyjnych oraz pojemnik do zbierania pozostałości – wymagane tylko dla materiałów stałych i ciekłych klas: 3, 4.1, 4.3, 8 i 9.
Gaśnice
Dział 8.1.4 Umowy ADR precyzyjnie określa wymogi przeciwpożarowe. Dzieli on pojazdy na trzy kategorie wagowe:
Do 3,5 tony: Minimum 2 gaśnice o łącznej pojemności 4 kg proszku (w tym jedna co najmniej 2 kg przeznaczona do gaszenia silnika/kabiny).
Od 3,5 do 7,5 tony: Minimum 2 gaśnice o łącznej pojemności 8 kg (np. jedna 2 kg do kabiny i jedna 6 kg do ładunku).
Powyżej 7,5 tony: Minimum 2 gaśnice o łącznej pojemności 12 kg (z czego jedna musi mieć min. 6 kg, a jedna min. 2 kg do kabiny).
Jeżeli wykonujesz przewóz na zasadach wyłączenia 1.1.3.6 (tzw. "1000 punktów"), wymogi te drastycznie spadają – potrzebujesz jedynie jednej gaśnicy 2 kg.
Zobacz też:
UNECE - Linguistic versions (ADR, Instructions in writing)
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych
Umowa ADR 2025-2027 ogłoszona w Dzienniku Ustaw - Oświadczenie rządowe z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B do Umowy dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r.
Sprostowanie do Umowy ADR 2025-2027 - Obwieszczenie Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 13 listopada 2025 r. o sprostowaniu błędów
